Fuarın son akşamında stand sökülür, numuneler toplanır ve ekip dönüş yoluna hazırlanır. Telefonlarda yeni isimler, çantalarda kartvizitler, hafızalarda umut veren konuşmalar vardır. Bir hafta sonra ofisin gündemi yeniden yoğunlaşır. Bazı kişilere teşekkür mesajı gider, bazı tekliflerin bilgisi eksik kalır, bazı konuşmaların ayrıntısını ise yalnızca standın o anki görevlisi hatırlar. Fuarda kazanılan hareket, günlük işlerin arasında dağılabilir.
Fuarın değerini yalnızca ziyaretçi sayısıyla ölçmek bu nedenle yetersizdir. Çok sayıda kişiyle tanışmak bir başlangıçtır; ticari sonuç için bu temasların anlaşılır dosyalara dönüşmesi gerekir. Hangi firma hangi ürünle ilgilendi, neyi değerlendirmek istiyor ve sonraki adım kimin sorumluluğunda? Bu sorular cevaplanmadan dönüş sonrası çalışma, kalabalık bir hatırlatma listesi olarak kalır.
Standda geçirilen dakikayı doğru kaydedin
Görüşme sırasında uzun bir form doldurmak her zaman mümkün değildir. Yine de birkaç temel bilgi hemen kaydedilebilir: şirketin ticari rolü, konuşulan ürün ailesi, açık ihtiyaç ve kararlaştırılan sonraki adım. “Çok ilgiliydi” gibi bir not, birkaç gün sonra teklif hazırlamak için yeterli olmaz. “Belirli ölçüdeki üründen başlangıç partisi için teknik sayfa istedi” ifadesi ise daha belirli bir işe dönüşebilir.
Notun içinde gözlemle yorum ayrılmalıdır. Alıcı bir fiyat aralığı sormuş olabilir; bu, sipariş bütçesinin onaylandığını göstermez. Standı iki kez ziyaret etmiş olabilir; bu da satın alma kararı anlamına gelmez. Görüşmenin gerçek aşamasını korumak, hem satış raporunu hem takip mesajını daha doğru hâle getirir. Belirsizliği erken aşamada gizlemek, sonraki toplantıda açıklama yükünü artırır.
İlk takip mesajı hafızayı tazelemeli
Fuar sonrasında gönderilen mesajın değeri, alıcının görüşmeyi hatırlamasını ve devam etmesini kolaylaştırmasındadır. Genel bir teşekkür paragrafının ardından bütün katalogları eklemek her durumda en iyi seçenek olmayabilir. Konuşulan ürün ve açık soru hatırlatılırsa karşı tarafın dosyayı yeniden kurması gerekmez. Mesaj, standdaki konuşmanın doğal devamı gibi okunmalıdır.
Temsili bir örnekte seramik ürünler sunan bir üretici, yabancı bir otel tedarikçisiyle görüşmüş olsun. Takip mesajında “Standımızı ziyaret ettiğiniz için teşekkür ederiz” cümlesinin yanında hangi ürün grubunun konuşulduğu, talep edilen teknik bilginin nerede olduğu ve teklif için hangi miktar bilgisinin eksik kaldığı belirtilebilir. Böylece alıcı yalnızca nezaket mesajı değil, cevap verebileceği somut bir soru görür.
Bütün temaslara aynı hız ve emek ayrılmamalı
Bir fuar listesinde farklı olgunluk düzeyleri bulunur. Bazı şirketler yalnızca sektörü izler, bazıları yeni tedarikçi araştırır, bazıları ise belirli bir proje için bilgi toplar. Bunların hepsini aynı takip planına koymak, önceliği belirsizleştirir. Hazır bir talebe geç cevap verilirken, henüz ürün uyumu anlaşılmamış bir aday için uzun teklif çalışması yapılabilir.
Önceliklendirmede yalnızca şirketin büyüklüğüne bakmak yerine ihtiyaç açıklığı, ürün uyumu ve kararlaştırılmış sonraki adım birlikte değerlendirilebilir. Açık teknik talebi olan kayıt hızla ilgili ekibe aktarılır. Genel tanışma kaydı için daha kısa bir bilgi paylaşımı yeterli olabilir. Uygun görünmeyen temas ise gerekçesiyle kapatılabilir. Her kaydı canlı tutmak, satış disiplininin zorunlu koşulu değildir.
İlk ay için karar takvimi oluşturun
Fuar dönüşü ilk ayı dört eşit ve değişmez haftaya bölmek zorunda değiliz. Ürünün niteliği ve alıcının takvimi farklı olabilir. Yine de bir yönetim ritmi kurulabilir: önce kayıtları temizlemek, sonra eksik bilgileri tamamlamak, ardından teklif ve numune işlerini ilerletmek, son olarak da açık dosyaların durumunu birlikte değerlendirmek. Önemli olan takvimde her dosyanın bir sahibi olmasıdır.
Bu çalışma örneğin küçük bir ortak tabloda yürütülebilir. Şirket, ürün, son görüşme, beklenen bilgi, sorumlu ve bir sonraki kontrol tarihi yan yana durur. “Teklif hazırlanıyor” durumunun yanında eksik teknik ölçü varsa görülür. “Alıcıdan cevap bekleniyor” notunun hangi soruya ait olduğu anlaşılır. Sistem ne kadar gelişmiş olursa olsun, bu alanlar boşsa takip kendiliğinden düzenli hâle gelmez.
Teklif hazırlığı satış ekibinin tek başına işi değildir
Standdaki konuşma üretim, lojistik ve teknik ekiplerden bilgi gerektirebilir. Özel ölçü, ambalaj, teslim takvimi veya sertifika kapsamı gibi başlıklar teyit edilmeden fiyat vermek, daha sonra düzeltme ihtiyacı doğurabilir. Bu nedenle fuar öncesinde bile dönüş sonrası bilgi akışının düşünülmesi yararlıdır. Hangi soruyu kimin cevaplayacağı biliniyorsa satışçı aynı konuyu birkaç kişiye dağınık biçimde iletmez.
Alıcının beklediği tarih karşılanamayacaksa sessiz kalmak yerine gerçekçi bir ara bilgi verilebilir. “Çalışıyoruz” ifadesi tek başına yeterli olmayabilir; hangi bilginin beklendiği ve yeni kontrol zamanının ne olduğu açıklanabilir. Bu yaklaşım her gecikmeyi çözmez, fakat belirsizliğin büyümesini önler. Ticari güvenin bir kısmı, işlerin sorunsuz ilerlediği günlerden çok belirsizliklerin nasıl yönetildiğiyle oluşur.
Fuar maliyeti ile satış sonucu farklı zamanlarda görünür
Stand, seyahat ve hazırlık giderleri çoğunlukla kısa bir dönemde ortaya çıkar. Ticari görüşmelerin sonucu ise ürün ve sektöre göre daha uzun sürebilir. Bu zaman farkı, fuarı değerlendirmeyi zorlaştırır. Dönüşten hemen sonra yalnızca siparişe bakmak erken olabilir; aylar boyunca bütün açık dosyaları gerçekleşecek gelir gibi saymak da yanıltıcıdır.
Bu nedenle raporda faaliyet, fırsat ve sonuç ayrı tutulmalıdır. Yapılan görüşmeler faaliyet kaydıdır. İhtiyacı ve sonraki adımı belirlenmiş dosyalar ayrıca izlenir. Sipariş, teslimat ve tahsilat ise gerçekleştiği aşamada kaydedilir. Aynı alıcının birden fazla e-postasını birden fazla fırsat gibi saymamak da önemlidir. Yönetim, sayıları büyütmekten çok sürecin nerede ilerlediğini ve nerede tıkandığını görmelidir.
Araştırma fuardan sonra da devam eder
Fuar, alıcı araştırmasını ortadan kaldırmaz; yeni bilgilerle derinleştirir. Standda verilen kartvizitteki unvan, şirketin internet sitesindeki faaliyetle birlikte okunabilir. Görüşülen kişinin rolü ve ilgili departman netleştirilebilir. Ürünle ilgilendiği düşünülen firmanın hangi kanalda çalıştığı yeniden değerlendirilir. Böylece takip, yalnızca tanışmış olmanın yarattığı iyimserliğe dayanmaz.
Kurucusu olduğum TMT DealMakers yaklaşımında ürün bilgisi, alıcı araştırması ve ticari takip aynı zincirin parçalarıdır. Fuar temaslarında da bu bağlantı önemlidir. Üreticinin sunabilecekleri ile alıcının istediği bilgi eşleştirildiğinde, ilk teklifin hangi koşullarla hazırlanacağı daha açık hâle gelir. İyi bir takip düzeni, standda başlayan konuşmanın başka bir çalışanın masasında kaybolmasını önler.
Dönüş toplantısında öğrenilenleri de konuşun
Son değerlendirmede yalnızca alınan siparişler değil, tekrar eden sorular ve kaybedilen zaman da ele alınabilir. Hangi teknik bilgi sürekli eksikti? Hangi ürün beklenenden fazla ilgi gördü? Hangi alıcı türüyle uyum zayıf kaldı? Bu sorular sonraki fuarın ürün seçimini, katalog hazırlığını ve ekip dağılımını etkileyebilir.
Fuarın gerçek kazanımı bazen hemen gelen bir sipariş, bazen de yanlış pazara harcanacak bütçeyi erkenden durduran bir bilgidir. Her iki durumda da öğrenmenin kayda geçmesi gerekir. Standın ışıkları kapandığında ticari çalışma bitmez. O ışıkların altında konuşulanları, ofiste uygulanabilir bir plana dönüştürebildiğimiz ölçüde fuar yatırımı yönetilebilir hâle gelir.