Likya Uygarlıkları ile ilgili araştırmalar yapan ve kitaplar yazan Fethiyeli tanınmış yazar Birol Ganioğlu’nun “Niko Amca’nın Anılarıyla Kayaköy-Fethiye Mübadele” adlı yeni kitabı çıktı. Kayaköy’de (Levissi) yaşayan Rumları ve Mübadeleyi anlatan Yazar Birol Ganioğlu’nun yeni kitabı şimdiden ses getirmeye başladı. Yeni kitabı ile ilgili gazetemiz muhabirinin sorularını yanıtlayan Yazar Birol Ganioğlu; Kayaköy’de yaşayan Rumların mübadele ile değil kendi istekleri ile Yunanistan’a gittiğini iddia etti. Yazar Birol Ganioğlu açıklamasında “Niko Amca’nın Anılarıyla Kayaköy-Fethiye Mübadele” adlı beşinci kitabım çıktı. Kayaköy’de yaşayan Rumları ve mübadeleyi anlatan önemli bir kitap. Niko Amca, yani Nikolaos Emmanuil Karayeorgiu, Kurtuluş Savaşı koşullarında, 14 yaşında, Anadolu’nun içlerine sürgüne gönderilmiş bir Fethiye-Kayaköy Rum’udur. Mübadele ile Yunanistan’a gittikten yıllar sonra anılarını yazmış. Fethiye ve Kayaköy’den gidenler ile ilgili “Mübadele”yi yazarken bu anılar önemli bir iskelet oluşturdu. Bu anılar ile bölgedeki yaşam ile ilgili çok önemli bilgiler edindik. Anılarıyla birlikte, “Mübadele”nin öncesi ve sonrası ile ilgili destekleyici bilgilerin yanı sıra, Niko Amca'nın yanlış hatırladığı bazı konularda eklemelerle birlikte, bugüne yansımalarını da katmamız halinde okuyucuya kapsamlı bir bilgi aktaracağımızı düşündük. Eserin yazılış amacı budur. Kitabımda; Kayaköy (Levisisi) ve Fethiye’de (Makri) yaşayan Rumlar ile ilgili ve mübadeleyi anlatan bilgiler var. Fethiye bölgesinden giden Rumlar hangi koşullarda gittiler ve Yunanistan ile adalarda yaşayan Türkler ve Müslümanlar hangi koşullarda geldiler. Bu olayları araştırıp yazdım. Kayaköy’de yaşayan Rumların büyük çoğunluğu Türk-Yunan Mübadele Sözleşmesi imzalanmadan 4 ay önce kendi istekleri ile gittiler. Kimse onlara gideceksin, demediler. Kurtuluş savaşının zaferle sonuçlanması ile 9 Eylül 1922 İzmir’in Kurtuluşu ve akabinde Mudanya ateşkes antlaşmasından sonra Kayaköy ve Fethiye’de yaşayan Rumlar tedirgin oldular. Yunan’ın Anadolu topraklarındaki yapmış oldukları katliamları ve eziyetleri çok iyi biliyorlardı. Endişe duydular, korktular ve büyük çoğunluğu Mübadele imzalanmadan, tekrar sonra geliriz düşüncesi ile kendileri gittiler. “Kemal’in adamları geldiler, bize git dediler” gibi bir şey yok. Bu tamamen uydurmadır. Büyük Taarruz’ dan sonra 9 Eylül 1922 ‘de İzmir ve Anadolu Yunan işgalinden kurtuluyor ve akabinde Mudanya Ateşkes antlaşması imzalanıyor. Daha mübadelenin a’sı yok. Ne zaman gelip de bunlara git diyecekler. Endişe duydular, tedirgin oldular ve büyük çoğunluğu kendi istekleri ile gemilere binip, sonra tekrar geliriz düşüncesiyle gittiler” dedi. Rumların yaşadığı dönemde Kayaköy ve Fethiye’deki sosyal hayat ve işgal yıllarında yaşanan olaylar ile ilgili detaylı bilgilerin verildiği kitapta; Fethiye’de Türklere karşı casusluk faaliyetinde bulunan Rumların isimleri de belirtilmiş. Yazar Birol Ganioğlu; Fethiye’de yaşayan herkesin bu kitabı okumasını tavsiye etti.
