DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Advert
Akın Tezel
Akın Tezel
Giriş Tarihi : 17-01-2021 19:37

Fiyatlarda Devlet Kontrolü

Fiyatlarda Devlet Kontrolü
Son günlerde başta ayçiçek yağı olmak üzere bazı ürünlerin fiyatında günün ekonomik hareketlerine
uymayan artışlar oldu. Bunun üzerine başta muhalefet olmak üzere bazı iyi niyetli vatandaşlarımız
"devlet fiyatlara bir üst sınır koysun" diye konuşmaya başladılar. Muhalefetin söylediklerini ciddiye
almıyor olsak bile devletin fiyat kontrolu yapmasını olumlu gören oldukça önemli bir kitle ne yazık ki
hala aramızda bulunuyor. Bu insanlar fiyat kontrolunun kıtlık, karaborsa ve hatta daha yüksek fiyatlar
getireceğini bir türlü anlamıyorlar.
Tüm fiyatları devletin belirlemesi ancak üretim araçlarının bütünüyle devletin elinde olduğu, dışa
kapalı ekonomilerde bir anlam taşır. Bu durumda bile dışarıyla kurulacak en ufak bir ilişki dengeleri
bozmaya yetecektir. Çünkü para en çok kazanacağı yere gider, buna karşılık mal en çok para edeceği
bir pazar arar. Siz devlet olarak bu hareketi engellerseniz kaçakçılık ve devlet kadrolarında yozlaşma
başlar. Memurlar işi gücü bırakır kaçakçılarla ortak çalışma içine girerler.
Bu duruma en çarpıcı bir örnek olarak 1980 öncesi yıllardaki döviz piyasasını gösterebiliriz. Birilerinin
nostalji ile "ah, ne güzel günlerdi" diye andıkları o zamanlarda döviz bulundurmak, döviz ile alış veriş
yapmak ve döviz bozdurmak yasaktı. Döviz fiyatını da devlet belirliyor, bu fiyat yıllar boyu hiç
değişmiyordu. Bunun adına da Türk Parasını Koruma Kanunu deniliyordu. Sanılıyordu ki döviz fiyatını
devlet belirler ve sabit tutarsa Türk Parası da değerinden kaybetmemiş olur.Bu arada devlet eline
geçirebildiği az miktardaki dövizi acil ihtiyaçlar için kullanıyordu. Ama milletin ihtiyaçları bitmiyordu.
O zaman birçok malın yerli üretimi de yoktu, mecburdunuz dışarıdan almaya. Döviz olmadığı için
ithalat da yasaktı.
İşte o zaman kaçakçılık başladı. İnsanlar her türlü yolu deneyip ihtiyaç olan malzemeyi kaçak olarak
getirmeye başladılar. Bunun içine dövize ihtiyaç vardı. Talep arttığı için dövizin değeri de devletin
belirlediğinin kat kat üstüne çıktı. Artık insanlar korkusuzca kaçak döviz ticareti yapıyor ve
bürokraside edindikleri ortakları yardımıyla takibata uğramaktan kurtuluyordu. Hiç unutmam o
zamanki İstanbul Emniyet Müdürlüğünün karşısında ufak bir barakada günde milyonlarca liralık kaçak
döviz satışı yapılıyor ve kimse buna dur diyemiyordu.
!983 yılında Özal iktidarıyla beraber bu oyun son buldu. Dövize serbestlik getirildi. Yurt dışına çıkış
serbest bırakıldı. 2002 yılından sonra ise günlük değişken kur sistemine geçilerek serbest piyasa ile
resmi kur arasındaki fark kapatıldı. Böylece kaçakçılığın önü kesilmiş oldu.
İnsanların sınırsız taleplerinin sınırlı olan arz ile nasıl karşılanacağını inceleyen bir bilimdir ekonomi.
Ekonominin temel kuralı arz-talep dengesidir. Bir mal çoksa fiyatı düşer, az ise fiyatı yükselir. Örneğin
havanın ticareti olmaz, çünkü hava her isteyenin ihtiyacı kadar boldur. Fiyatlar arz talep dengesine
göre oluşur, bunlara dışarıdan müdahale etmek sıkıntı yaratır.
Devlet piyasaya ancak birileri arz talep dengesini kendi çıkarları yönünde bozarsa girebilir. Örneğin
birileri fiyatları yükseltmek için malı stokluyorsa devletin yapacağı iki şey vardır, öncelikle stoklanan
malları piyasaya çıkartmak, yetmiyorsa ihtiyaca yetecek kadar mal bulup bunu piyasaya vermek.
Ancak bu alanda da çok dikkatli olmak gerekir. Geçtiğimiz yerel seçimler öncesi patates ve soğan
fiyatları olağan üstü yükseldi. Bunun stoklanmış olan ürünün yeteri kadar piyasaya verilmemiş
olmasından kaynaklandığı ortaya çıktı. Bu sefer de birileri "devlet bu ürünlere el koysun, ucuza
dağıtsın" diye bağırmaya başladı. Allahtan devlet bu yanlışa düşmedi. Çünkü patates ve soğan

üretimleri son bulduğu sonbahar aylarında serin ve karanlık bir yerde depolanır ve ihtiyaç kadar
piyasaya sürülür. Şayet o tarihte bütün mala el konulup ucuz fiyata satılsaydı gelecek bir kaç ay için
elde hiç patates soğan kalmamış olacaktı.
Devletin piyasaya karışmasının bir başka yolu da tekelcilikle savaştır. Bir malı tek bir kişi veya grup
üretirse o malın fiyatını istediği gibi belirler. O halde devlet üretimde çeşitliliği sağlamak için önlemler
almalı,gerekirse piyasaya kendisi girerek o malın değişik kanallardan arzını mümkün kılmalıdır.
Devletin piyasada gözetmesi gereken başka bir kural da gereksiz aracıları ortadan kaldırmaktır.
Aracılar malı alıp satarken mutlaka o malın fiyatı artacaktır. Bu durumda aracı sayısı arttıkça pahalılık
da artacaktır. O halde devlet özellikle sebze komisyonculuğu gibi devlet tarafından zorunlu kılınmış
yasal aracıların görev tanımlarını yeniden sorgulamalıdır.
Özetlemek gerekirse devletin piyasaya karışması arz talep dengesinin serbestçe oluşması, serbest
rekabet kurallarının eksiksiz uygulanması yönünde olmalıdır.

NELER SÖYLENDİ?
@
Akın Tezel

Akın Tezel

DİĞER YAZILARI Böl ve Yönet 04-03-2021 14:01 Su-i Misal, Misal Olmaz 01-03-2021 10:28 Ne Zaman Aya Gideceğiz? 22-02-2021 17:04 99 İle 100 Arasında Ne Fark Vardır? 18-02-2021 15:37 Esnaf Odası Seçimleri Yaklaşıyor 15-02-2021 14:08 Fethiye'de Kaç Dükkan Kapalı? 11-02-2021 14:11 Ayçiçeği 08-02-2021 10:23 Başkanlık Sistemini İyi Anlatalım 02-02-2021 14:34 Sokak Hayvanları 28-01-2021 15:31 HEYKEL 25-01-2021 17:35 ABD'de Neler Oluyor 21-01-2021 18:27 Fiyatlarda Devlet Kontrolü 17-01-2021 19:37 Etil Alkol, Metil Alkol 14-01-2021 14:39 İlm-i Siyaset 07-01-2021 15:44 Kışın Domates Yiyenler Ölürmüş 05-01-2021 13:41 Bu İş Karakolda Biter 28-12-2020 15:56 Yılbaşını Nerede Geçirsem Acaba? 24-12-2020 17:31 Kanuni Sultan Süleyman'ın Zigetvar Seferi 21-12-2020 18:54 Mesele Uçkur Meselesi Değil 17-12-2020 16:47 Okuma Özürlü Toplum 14-12-2020 16:44 Siyaset Nereye Gidiyor ? 10-12-2020 17:05 Batınilik 07-12-2020 16:14 Fethiye Yirmi İkinci Yüzyıla Hazırlanıyor 03-12-2020 14:46 Yeniden Değerlendirme Oranı 30-11-2020 19:02 İrini 30-11-2020 14:20 Temel Reis 24-11-2020 20:40 Yeni Bir Dünya Düzenine Doğru 12-11-2020 13:24 Sofrana Sahip Çık 30-10-2020 14:17 Marx Nerede Yanıldı 26-10-2020 16:33 Kıbrıs Neden Önemli? 19-10-2020 21:17 Etil Alkol Mu, Metil Alkol Mu? 15-10-2020 13:55 Enflasyon Hesabı Nasıl Yapılır 13-10-2020 10:34 İngiliz Hükümeti Neden Şaşırdı 05-10-2020 11:11 Ermenileri Kim Kışkırtıyor? 01-10-2020 18:06 Mustafa Kemal Mi, Atatürk Mü? 24-09-2020 14:04 Türk Tabipleri Birliği Ne İstiyor 22-09-2020 12:59 NEDEN TEK ADAY 17-09-2020 17:02 Macron Neden Kudurdu 14-09-2020 13:48 Trafik Kazaları Çoğaldı, Motorlu Araçları Yasaklayalım 10-09-2020 15:35 Trafikte Yol verme Tartışmasından Kahraman Çıkarmak 07-09-2020 17:48 30 Ağustos'u Kutlayalım Ama Doğu Akdeniz Yunan'ın Olsun 31-08-2020 17:29 Ve Selin Hanım Konuştu... 26-08-2020 11:57 Çöp Üzerinden Siyasi Kavga 20-08-2020 17:29 Selin Hanım Acaba Ne Der? 17-08-2020 17:49 Ayağı Ağrıyana Kulak Röntgeni Çekilir 13-08-2020 12:49 Eyvah! Dolar Yükseliyor, Batıyoruz 11-08-2020 17:32 Bir Gün Bütün Faniler Mutlaka Covid-19'a Tutulacaktır 06-08-2020 17:14 Çöpçüler Bayram Tatili Yaparsa Ne Olur 03-08-2020 17:12 FETHİYE TİCARET ODASI 27-07-2020 19:37 İstanbul Sözleşmesi 23-07-2020 18:01 TOGG - Türkiye Otomobilciler Girişim Grubu 21-07-2020 14:07 Siyasi Görüş Nasıl Oluşur 16-07-2020 17:52 Mare Nostrum 13-07-2020 18:02 Bu Yıl Körfezin Rengi Neden Sararmadı? 09-07-2020 16:51 Doktorunuz Diyor Ki 06-07-2020 17:06 Toplumsal Paranoya 29-06-2020 11:42 Küçük Şeyler 26-06-2020 11:09 Hamza Yerlikaya 24-06-2020 10:08 Irkçılık Nedir (II) 18-06-2020 17:23 Irkçılık Nedir 16-06-2020 16:14 Basının Gelir Kaynağı Neresidir 11-06-2020 17:08 Enflasyon Ne Demektir 10-06-2020 14:34 Amerika'da Neler Oluyor 10-06-2020 14:34 Artık Yeter 10-06-2020 14:33 Adnan Menderes Nerede Hata Yaptı 10-06-2020 14:32 Bıktım Bu Virüsten Ben 10-06-2020 14:31 Covid-19 Gerçekten Tehlikeli Mi? 10-06-2020 14:30 Fransa Kadar Olamadık 10-06-2020 14:28 Korona Günlerinden İnsan Manzaraları 10-06-2020 14:26 Hükümeti Kim Yanıltıyor? 10-06-2020 14:26 Yorgan Gitti, Ama Benim Kavgam Bitmedi 10-06-2020 14:25 Aileyi Yok Etmek İstiyorlar 10-06-2020 14:21 Yeni Bir Fitne Mi? 10-06-2020 14:20 Bir Zamanlar Biz de Çocuktuk 10-06-2020 14:19 Hayat Devam Ediyor 10-06-2020 14:19 Komünizm Neden Çöktü? 10-06-2020 14:18 En Uzun Gece 10-06-2020 14:17 Çince Öğreniyoruz 10-06-2020 14:16 Vesayet Hortluyor Mu? 10-06-2020 14:16 Alman Polisinin Verdiği Ders 10-06-2020 14:15 Corona Günlerinde Hayat 10-06-2020 14:13 Çince Öğreniyoruz 10-04-2020 12:48 Bir Portre 13-03-2020 13:56 Dava Adamı Kimdir 25-12-2019 11:43 Yine Yılbaşı,Yine Aynı Muhabbet 30-12-2019 11:42 EYT'DEN EYP ÇIKAR MI? 11-12-2019 19:15
NAMAZ VAKİTLERİ
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
9 Yaşında kızın yaşadıkları
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA